Αλήθεια, το έχω απορία. Πόσοι από μας γνωρίζουμε ΓΙΑΤΙ μεταναστεύουν οι άνθρωποι; Και ΠΩΣ; Το ξέρουμε; Το έχουμε καταλάβει; Το ξέρουμε, το ξέρουμε. Τότε στα παπάρια μας, όπως όλα όσα δεν έχουν περάσει από το πετσί μας. Γιατί είναι γνωστό, αν δεν περάσει από το πετσί σου, πολλά τραγούδια λες.
Αλήθεια, πόσο δύσκολο είναι να μπεις στη θέση του άλλου; Οι πληροφορίες που τις έχεις πια, δεν υπάρχει πλέον η δικαιολογία δεν ήξερα, δεν βοηθάνε καθόλου; Και μένα προσβάλλουν την αισθητική μου οι μετανάστες αλλά όταν έμαθα ότι ζουν 16 άτομα σε ένα δωμάτιο και πληρώνουν εισιτήριο 5 ευρώ μία φορά την εβδομάδα για να κάνουν μπάνιο, είτε καλοκαίρι είναι με 40 βαθμούς, είτε χειμώνας, τότε κάπως η αισθητική μου χαλάρωσε.
Οι άλλοι; Όσοι. Αυτοί που. Δεν; Τίποτα; Όχι; Όχι μάλλον. Δεν το καταλαβαίνω. Πόσο δύσκολο είναι να αντιληφθείς;
Πριν πολλά χρόνια, τη δεκαετία του 90 νομίζω, ίσως και αρχές της επόμενης, με τις χρονολογίες δεν τα πάω καλά, είχα δει μια ταινία-ντοκιμαντέρ για το ταξίδι των μεταναστών. Επειδή τότε πήγαινα στα φεστιβάλ και μπορεί να έβλεπα και 6 ταινίες την ημέρα, έβλεπα διάφορα. Έτσι, μια μέρα πήγα μόνη μου και είδα, τυχαία σχεδόν, αυτήν την ταινία-ντοκιμαντέρ. Έφυγα κουρέλι. Και ποτέ δεν ξέχασα όσα είδα εκεί μέσα, εγώ, που δε θυμάμαι τίποτα. Και δεν τα ξέχασα όχι γιατί ήταν συγκλονιστικά με φανταστική φωτογραφία και γαμάτη άποψη. Αλλά γιατί έβλεπα μπροστά μου συνέχεια μετανάστες μέχρι σήμερα. Πώς θα μπορούσα να ξεχάσω;
Αλήθεια πόσα ξέρουμε; Γιατί λέμε ότι ξέρουμε αλλά αρχίδια ξέρουμε τελικά. Ούτε γω ξέρω την πάσα αλήθεια, ούτε όλοι οι άλλοι είναι καλοί και μεις σκάρτοι. Αν και τον τελευταίο καιρό που συνέχεια βλέπω ελληνάρες να φτύνουν ροχάλες στο δρόμο, οι ευρωπαίοι αυτοί πολίτες που σνομπάρουν τους μετανάστες τους βρωμίλους, στο τσακ είμαι να μην πάω καρφωτή να τους φτύσω στη μούρη. Τέλος πάντων, πάμε παρακάτω.
Στην ταινία-ντοκιμαντέρ που είδα τότε, και ναι, έψαξα μήπως βρω ποια ήταν αλλά δυστυχώς δεν βρήκα άκρη, είναι δεκάδες χιλιάδες τα πράγματα που έχουν γυριστεί αυτά τα τελευταία 20 χρόνια, περιέγραφε ακριβώς τη διαδρομή κάποιων μεταναστών από τον τόπο τους, Ινδία ή Πακιστάν στην συγκεκριμένη περίπτωση, έως την Ευρώπη, Αγγλία συγκεκριμένα. Καταρχήν. Αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Η ζωή τους είναι ΣΚΑΤΑ. Και η λέξη σκατά δεν μπορεί να περιγράψει ούτε κατά διάννοια το μέγεθος των σκατών που τρώνε σε όλη τους τη ζωή. Μόρφωση, πληροφορίες, αλήθεια, δεν υπάρχει εκεί. Νομίζουν ότι θα πάνε και θα βρουν τον παράδεισο. Και δεν είναι και τόσο ψέμμα. Ίσως ένα δωμάτιο που θα κοιμούνται χωρίς να φοβούνται να τους ξεκοιλιάσουν-βιάσουν-ανατινάξουν-σφάξουν είναι καλύτερο από αυτό που ζουν. Και δεν συζητάμε τις περιπτώσεις που παίζει πόλεμος. Εκεί, όταν βλέπει κάποιος τη μάνα του, το παιδί του ή την αδερφή του να ανατινάσσεται σε κομμάτια στον αέρα, μάλλον θα θέλει να φύγει να πάει αλλού.
Πηγαίνετε σε μια φωλιά μυρμηγκιών και ψεκάστε. Τι θα κάνουν τα μυρμήγκια; Θα μείνουν μέσα; Δεν θα αρχίσουν να τρέχουν εκτός προς όλες τις κατευθύνσεις; Αν τους γαμήσετε τη φωλιά τους δε θα πάνε να φτιάξουν αλλού φωλιά; Τι θα έπρεπε δηλαδή; Να σηκωθούν τα μυρμήγκια από την δυτική πλευρά και να τα πλακώσουν; Δεν θα έπρεπε λογικά να κόψουν το χέρι που ψέκασε και όχι να πλακώνονται με τα άλλα μυρμήγκια που έμειναν άστεγα και έχασαν φαμίλιες; Τι; Δύσκολα μαθηματικά; Σιγά. Κάνουμε πως δεν μπορούμε. Εμείς; Τι να τους κάνουμε; Ναι, βέβαια. Εμείς; 6μισι δις άνθρωποι τι να κάνουν σε 1000 τρόμπες. Τίποτα, αλίμονο. Ας συνεχίσουμε λοιπόν.
Το γνωρίζουμε ότι υπάρχουν -υπήρχαν τουλάχιστον- φωτογραφεία στο κέντρο της Αθήνας που πήγαιναν καλοντυμένοι οι μετανάστες και φωτογραφίζονταν και μετά ο φωτογράφος τους έκανε ένα ωραίο φοτοσοπάκι κι είχε ο μετανάστης πλάνο πίσω του ωραίο σπίτι και τέτοια, έτσι; Η φωτογραφία έβγαζε ότι περνάει τζάμι και τα κατάφερε. Αυτό έχει να κάνει με την αξιοπρέπεια. Δεν ξέρω αν το πιάνουμε. Στέλνει τη φωτογραφία ο άνθρωπος στην οικογένεια που άφησε πίσω να δείξει ότι εντάξει, όλα καλά. Τι να πει; Ότι ψωμολυσσάει και τον κλωτσάνε σαν σκυλί; Θα τον κοροϊδεύουν. Αυτό γινόταν παλιότερα. Αργότερα έμαθα πως έλεγαν οι μετανάστες που είναι εδώ ότι δεν περνάνε καλά και οι δικοί τους δεν τους πίστευαν, νόμιζαν ότι τους λένε ψέμματα ώστε να μην έρθουν να χαρούν κι αυτοί ευημερία.
Γιατί να νομίζουν κάτι τέτοιο; Το πράγμα θέλει πολύ ψάξιμο. Δε γίνεται σε ένα κείμενο να αναλύσω, πρέπει να τους δεις για να τους καταλάβεις. Όλους τους ανθρώπους. Για να τους καταλάβεις, πρέπει να ασχοληθείς μαζί τους. Να ζήσεις λίγο μαζί τους. Τότε μόνο θα αρχίσεις να αντιλαμβάνεσαι το γιατί και το πως και όλες οι απορίες σου θα απαντηθούν. Και θα γεννηθούν καινούριες. Θα σκέφτεσαι μα γιατί αυτή η γυναίκα κουβαλάει τόσα κιλά τούβλα στην πλάτη της και οι άντρες περιμένουν ανεβασμένοι σε σκάλες; Ή γιατί ενώ πεινάνε δεν δουλεύουν πιο σκληρά αλλά κάθονται και παίζουν γκρινιάρη ανακούρκουδα; Είναι θεωρίες, συνήθειες, τάσεις, η θρησκεία τους, το περιβάλλον, το κλίμα, όλα όσα τους καθορίζουν και είναι αιώνες που γίνονται. Εμείς γιατί είμαστε ΤΟΣΟ μαλάκες ΤΟΣΑ χρόνια; Γιατί; Πες μου. Που έχουμε όλη τη βοήθεια. Πες μου, σε παρακαλώ δηλαδή, γιατί εκείνους τους καταλαβαίνω, εμάς πάλι, όχι.
Επιστρέφω στην ταινία-ντοκιμαντέρ. Οι άνθρωποι λοιπόν, κακοπερνάνε. Επόμενο στάδιο, οι σωματέμποροι. Γιατί αυτό είναι. Υπάρχει μια τεράστια επιχείρηση σωματεμπορίας, δούλων, πορνών κλπ. πίσω από την μετανάστευση. Εκεί λέγεται κάτι σαν Τουριστικό Γραφείο. Πάνε λοιπόν στο "Τουριστικό Γραφείο" και λένε ότι θέλουν να πάνε στην Ευρώπη. Μη φανταστείτε τίποτα κυριλέ, α πα πα. Περπατάνε κει μέσα στα χώματα και τα σπασμένα τσιμέντα μεταξύ σκουπιδιών, ποντικιών και κατσαρίδων και λένε ρε Μαχμούτ, ξέρω γω, αυτός ο ξάδερφός σου που μου'χες πει την προηγούμενη φορά που ξέρει έναν που κανονίζει ταξίδια στην Ευρώπη που είναι; Κάπως έτσι φτάνεις στον σωματέμπορο. Αυτός σου ζητάει ένα εξωφρενικό ποσό του τύπου 2000 δολλάρια ξέρω γω, κάτι σα να σου ζητάνε εσένα 40-50 χιλιάρικα. Ο ένας έτσι; Όχι τόσα λεφτά 2-3 μαζί. Ο ένας. Δεν ξέρω τι κάνουν, ψάχνουν, στήνουν κώλο, δουλεύουν 2 χρόνια, κλέβουν, τα βρίσκουν, τα δίνουν. Και κει ξεκινάει το ταξίδι. Που ήταν γεμάτο υποσχέσεις. Κοινώς ψέμματα. Γιατί ο σωματέμπορος τα λεφτά θέλει και αν ασχολείται με πορνεία ίσως και κορίτσια. Σε μια απλή περίπτωση, χέστηκε για το αν θα φτάσουν ποτέ εκεί που νομίζουν ότι θα φτάσουν αυτοί που θα ταξιδέψουν. Τους έχει πει φυσικά ότι τους περιμένει δουλειά, καλύτερη ζωή, τι ωραία λα λα λα. Και τους χώνει σε ένα φορτηγό κάτω από μαρούλια, πατάτες, σκουπίδια, δεν ξέρω. Κάνουν ένα φρικτό ταξίδι δεκάδων ημερών μηνών δεν ξέρω πόσο. Στη διαδρομή, παίζει να τους πιάσουν σε κάποια από τα σύνορα και αν δεν σκοτώσουν τους παράνομους -που νόμιζαν ότι είναι νόμιμη η μεταφορά τους- τους στέλνουν πίσω και μόλις έχασαν 2000 δολλάρια. Αυτή είναι η καλύτερη περίπτωση. Εννοείται ότι ποτέ και σε καμία περίπτωση δε θα βρεις το γνωστό του ξαδέρφου του Μαχμούτ να του ζητήσεις το λόγο. Ο οδηγός της νταλίκας, ας πούμε, που μεταφέρει τους μετανάστες, είναι ένας άσχετος που στην καλύτερη περίπτωση αν τους πιάσουν, θα αρχίσει να τρέχει μακριά από το φορτηγό.
Ας πούμε τώρα ότι προχωράει το ταξίδι μετά κόπων και βασάνων. Πιστεύει κανείς ότι έχουν φαγητό και νερό; Χαχα, κάτσε, περίμενε, ωραίο ήταν το αστείο. Ό,τι είχαν πάρει μαζί τους. Τους είπαν ότι το ταξίδι θα διαρκέσει 4 μέρες ξέρω γω. Πολύ ωραία. Φαντάζεστε ότι πήγαν στο σούπερ μάρκετ και ψώνισαν; Όχι. Πήραν ένα ξεροκόμματο ψωμί, θα το διαιρέσουμε στα 8 δια 4 εντάξει, καλά είναι. Έλα όμως που μπορεί, ας πούμε, να έχει γίνει μια κατολίσθηση παρακάτω, ένας βομβαρδισμός, ένας έλεγχος κάπου και το ταξίδι να γίνει 5,6,7, 10, 12 μέρες. Τότε αναμφίβολα, αρχίζουν και πεθαίνουν μέσα στην νταλίκα. Και κει τι έχουμε; Έχουμε μερικούς ζωντανούς και μερικούς νεκρούς ανάμεικτους σε ένα χώρο χωρίς παράθυρα, που χέζουν, κατουράνε εκεί μέσα και το μόνο που έχει κρατήσει τους ζωντανούς, ζωντανούς, είναι ότι ελπίζουν σε ένα καλύτερο μέλλον. Μη γελάτε, αυτό νομίζουν. Το πιο ωραίο απ' όλα είναι ότι παίζει μέσα στο φορτηγό να έχει πεθάνει η μάνα σου, το παιδί σου, η αδερφή σου και να τη βλέπεις δίπλα σου να σαπίζει νεκρή. Και φυσικά δεν παίζει να κάνεις φασαρία, να κλάψεις και τα σχετικά γιατί θα σε ακούσουν και τότε τέλος όλα.
Καλά μέχρι εδώ; Ωραία ε; Πάμε παρακάτω.
Στην ταινία έδειχνε λοιπόν, την ιστορία δύο αγοριών, αδερφών. Μαζί ταξίδεψαν σε ένα τέτοιο άθλιο φορτηγό από την Ασία στην Ευρώπη. Βουνά, θάλασσες, των παθών τους τον τάραχο. Στη διαδρομή, πέθαναν διάφοροι και μέσα σε αυτούς ο ένας αδερφός. Έμεινε ο μικρούλης μόνος του. Έκλαιγε βουβά και σε κάθε ανατάραξη του φορτηγού του ερχόταν ο πεθαμένος πάνω του. Γιατί μη φανταστείτε άπλα, άνεση και σεζλονγκ με χυμούς ανανά. Σε μια γωνία όλοι μαζί. Πείνα; Δίψα; Καλά. Και δε μπορείς να κλαις γιατί χάνεις κι άλλες δυνάμεις, κι άλλα υγρά. Κάποια στιγμή το φορτηγό σταμάτησε, μετά από ούτε ήξεραν πόσες μέρες, ώρες κλπ. Όταν είσαι σε ένα σκοτεινό κουτί χωρίς παράθυρα, κάποια στιγμή χάνεις το χρόνο, δεν ξέρεις ούτε τι ώρα είναι, ούτε τι μέρα, ούτε τίποτα. Περίμεναν. Και περίμεναν. Και περίμεναν. Δεν κουνιόταν το φορτηγό για πολύ χρόνο. Δεν ακουγόταν τίποτα. Κάποια στιγμή φώναξαν. Τίποτα. Φώναξαν πάλι. Τίποτα. Άρχισαν να φωνάζουν με όσοι δύναμη τους είχε απομείνει. Κάποια στιγμή κάποιος άνοιξε το φορτηγό το οποίο φυσικά κλείδωνε απ' έξω, όπως όλα. Ο οδηγός είχε φτάσει στην Αγγλία, τους είχε παρατήσει μέσα και είχε φύγει. Σε ένα πάρκνιγκ κάπου. Αυτό θα έκανε έτσι κι αλλιώς. Κάποιος τους άνοιξε. Άρχισαν να τρέχουν. Με τι δυνάμεις τώρα πάρε και κατάλαβε. Τυφλωμένοι από το φως, με ακαμψία, γύρευε. Είχε ειδοποιηθεί η αστυνομία εντωμεταξύ που άρχισε να τους κυνηγάει. Κάποιοι ξέφυγαν. Το αγοράκι ξέφυγε. Τελευταίο πλάνο ταινίας: το αγοράκι πουλάει χαρτομάντηλα στο δρόμο και το προγκίζουν.
Και τώρα, θέλω να ρωτήσω: αυτούς τους ανθρώπους μαχόμαστε; Αλήθεια; Τι; Δεν είναι πιστευτή η παραπάνω ιστορία; Εύχομαι να μη χρειαστεί να μεταναστεύσει κανείς πια σε αυτόν τον κόσμο και όλοι να είναι ευτυχισμένοι στον τόπο τους γιατί χώρος υπάρχει για όλους. Να μη χρειαστεί να δει κάποιος "άπιστος" αν είναι ή δεν είναι έτσι. Βοηθάει πολύ ξέρεις ένα απλό ταξίδι στην Ασία, βοηθάνε οι φωτογραφίες, βοηθάνε τα κείμενα, τα ντοκουμέντα, τα βιβλία, η ιστορία. Και γιατί όχι, να πας να ρωτήσεις έναν μετανάστη, τυχαία διάλεξε, και πες του: πως ήρθες εδώ; Να δούμε, θα σου απαντήσει "με την Emirates μέσω Μπαχρέιν, μείναμε σε ένα γαμάτο ξενοδοχείο κάτσε να σου πω"; Γιατί, πραγματικά το πιστεύω, αν δεις έστω και λίγο πόσο βαθιά υποφέρουν όσοι αναγκάζονται να παρατήσουν τα πάντα γιατί κάποιοι άλλοι τους έχουν κάνει το βίο αβιώτο, τότε αλήθεια θα τους δεις με μεγαλύτερη συμπάθεια. Δεν φταίνε αυτοί και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τους κυνηγάμε. Ψηλά πρέπει να στοχεύουμε. Όχι στα χαμηλά και στα πονεμένα. Αλλά στους κώλους που κάθονται σε μεταξωτά μαξιλάρια.
Αλήθεια, πόσο δύσκολο είναι να μπεις στη θέση του άλλου; Οι πληροφορίες που τις έχεις πια, δεν υπάρχει πλέον η δικαιολογία δεν ήξερα, δεν βοηθάνε καθόλου; Και μένα προσβάλλουν την αισθητική μου οι μετανάστες αλλά όταν έμαθα ότι ζουν 16 άτομα σε ένα δωμάτιο και πληρώνουν εισιτήριο 5 ευρώ μία φορά την εβδομάδα για να κάνουν μπάνιο, είτε καλοκαίρι είναι με 40 βαθμούς, είτε χειμώνας, τότε κάπως η αισθητική μου χαλάρωσε.
Οι άλλοι; Όσοι. Αυτοί που. Δεν; Τίποτα; Όχι; Όχι μάλλον. Δεν το καταλαβαίνω. Πόσο δύσκολο είναι να αντιληφθείς;
Πριν πολλά χρόνια, τη δεκαετία του 90 νομίζω, ίσως και αρχές της επόμενης, με τις χρονολογίες δεν τα πάω καλά, είχα δει μια ταινία-ντοκιμαντέρ για το ταξίδι των μεταναστών. Επειδή τότε πήγαινα στα φεστιβάλ και μπορεί να έβλεπα και 6 ταινίες την ημέρα, έβλεπα διάφορα. Έτσι, μια μέρα πήγα μόνη μου και είδα, τυχαία σχεδόν, αυτήν την ταινία-ντοκιμαντέρ. Έφυγα κουρέλι. Και ποτέ δεν ξέχασα όσα είδα εκεί μέσα, εγώ, που δε θυμάμαι τίποτα. Και δεν τα ξέχασα όχι γιατί ήταν συγκλονιστικά με φανταστική φωτογραφία και γαμάτη άποψη. Αλλά γιατί έβλεπα μπροστά μου συνέχεια μετανάστες μέχρι σήμερα. Πώς θα μπορούσα να ξεχάσω;
Αλήθεια πόσα ξέρουμε; Γιατί λέμε ότι ξέρουμε αλλά αρχίδια ξέρουμε τελικά. Ούτε γω ξέρω την πάσα αλήθεια, ούτε όλοι οι άλλοι είναι καλοί και μεις σκάρτοι. Αν και τον τελευταίο καιρό που συνέχεια βλέπω ελληνάρες να φτύνουν ροχάλες στο δρόμο, οι ευρωπαίοι αυτοί πολίτες που σνομπάρουν τους μετανάστες τους βρωμίλους, στο τσακ είμαι να μην πάω καρφωτή να τους φτύσω στη μούρη. Τέλος πάντων, πάμε παρακάτω.
Στην ταινία-ντοκιμαντέρ που είδα τότε, και ναι, έψαξα μήπως βρω ποια ήταν αλλά δυστυχώς δεν βρήκα άκρη, είναι δεκάδες χιλιάδες τα πράγματα που έχουν γυριστεί αυτά τα τελευταία 20 χρόνια, περιέγραφε ακριβώς τη διαδρομή κάποιων μεταναστών από τον τόπο τους, Ινδία ή Πακιστάν στην συγκεκριμένη περίπτωση, έως την Ευρώπη, Αγγλία συγκεκριμένα. Καταρχήν. Αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Η ζωή τους είναι ΣΚΑΤΑ. Και η λέξη σκατά δεν μπορεί να περιγράψει ούτε κατά διάννοια το μέγεθος των σκατών που τρώνε σε όλη τους τη ζωή. Μόρφωση, πληροφορίες, αλήθεια, δεν υπάρχει εκεί. Νομίζουν ότι θα πάνε και θα βρουν τον παράδεισο. Και δεν είναι και τόσο ψέμμα. Ίσως ένα δωμάτιο που θα κοιμούνται χωρίς να φοβούνται να τους ξεκοιλιάσουν-βιάσουν-ανατινάξουν-σφάξουν είναι καλύτερο από αυτό που ζουν. Και δεν συζητάμε τις περιπτώσεις που παίζει πόλεμος. Εκεί, όταν βλέπει κάποιος τη μάνα του, το παιδί του ή την αδερφή του να ανατινάσσεται σε κομμάτια στον αέρα, μάλλον θα θέλει να φύγει να πάει αλλού.
Πηγαίνετε σε μια φωλιά μυρμηγκιών και ψεκάστε. Τι θα κάνουν τα μυρμήγκια; Θα μείνουν μέσα; Δεν θα αρχίσουν να τρέχουν εκτός προς όλες τις κατευθύνσεις; Αν τους γαμήσετε τη φωλιά τους δε θα πάνε να φτιάξουν αλλού φωλιά; Τι θα έπρεπε δηλαδή; Να σηκωθούν τα μυρμήγκια από την δυτική πλευρά και να τα πλακώσουν; Δεν θα έπρεπε λογικά να κόψουν το χέρι που ψέκασε και όχι να πλακώνονται με τα άλλα μυρμήγκια που έμειναν άστεγα και έχασαν φαμίλιες; Τι; Δύσκολα μαθηματικά; Σιγά. Κάνουμε πως δεν μπορούμε. Εμείς; Τι να τους κάνουμε; Ναι, βέβαια. Εμείς; 6μισι δις άνθρωποι τι να κάνουν σε 1000 τρόμπες. Τίποτα, αλίμονο. Ας συνεχίσουμε λοιπόν.
Το γνωρίζουμε ότι υπάρχουν -υπήρχαν τουλάχιστον- φωτογραφεία στο κέντρο της Αθήνας που πήγαιναν καλοντυμένοι οι μετανάστες και φωτογραφίζονταν και μετά ο φωτογράφος τους έκανε ένα ωραίο φοτοσοπάκι κι είχε ο μετανάστης πλάνο πίσω του ωραίο σπίτι και τέτοια, έτσι; Η φωτογραφία έβγαζε ότι περνάει τζάμι και τα κατάφερε. Αυτό έχει να κάνει με την αξιοπρέπεια. Δεν ξέρω αν το πιάνουμε. Στέλνει τη φωτογραφία ο άνθρωπος στην οικογένεια που άφησε πίσω να δείξει ότι εντάξει, όλα καλά. Τι να πει; Ότι ψωμολυσσάει και τον κλωτσάνε σαν σκυλί; Θα τον κοροϊδεύουν. Αυτό γινόταν παλιότερα. Αργότερα έμαθα πως έλεγαν οι μετανάστες που είναι εδώ ότι δεν περνάνε καλά και οι δικοί τους δεν τους πίστευαν, νόμιζαν ότι τους λένε ψέμματα ώστε να μην έρθουν να χαρούν κι αυτοί ευημερία.
Γιατί να νομίζουν κάτι τέτοιο; Το πράγμα θέλει πολύ ψάξιμο. Δε γίνεται σε ένα κείμενο να αναλύσω, πρέπει να τους δεις για να τους καταλάβεις. Όλους τους ανθρώπους. Για να τους καταλάβεις, πρέπει να ασχοληθείς μαζί τους. Να ζήσεις λίγο μαζί τους. Τότε μόνο θα αρχίσεις να αντιλαμβάνεσαι το γιατί και το πως και όλες οι απορίες σου θα απαντηθούν. Και θα γεννηθούν καινούριες. Θα σκέφτεσαι μα γιατί αυτή η γυναίκα κουβαλάει τόσα κιλά τούβλα στην πλάτη της και οι άντρες περιμένουν ανεβασμένοι σε σκάλες; Ή γιατί ενώ πεινάνε δεν δουλεύουν πιο σκληρά αλλά κάθονται και παίζουν γκρινιάρη ανακούρκουδα; Είναι θεωρίες, συνήθειες, τάσεις, η θρησκεία τους, το περιβάλλον, το κλίμα, όλα όσα τους καθορίζουν και είναι αιώνες που γίνονται. Εμείς γιατί είμαστε ΤΟΣΟ μαλάκες ΤΟΣΑ χρόνια; Γιατί; Πες μου. Που έχουμε όλη τη βοήθεια. Πες μου, σε παρακαλώ δηλαδή, γιατί εκείνους τους καταλαβαίνω, εμάς πάλι, όχι.
Επιστρέφω στην ταινία-ντοκιμαντέρ. Οι άνθρωποι λοιπόν, κακοπερνάνε. Επόμενο στάδιο, οι σωματέμποροι. Γιατί αυτό είναι. Υπάρχει μια τεράστια επιχείρηση σωματεμπορίας, δούλων, πορνών κλπ. πίσω από την μετανάστευση. Εκεί λέγεται κάτι σαν Τουριστικό Γραφείο. Πάνε λοιπόν στο "Τουριστικό Γραφείο" και λένε ότι θέλουν να πάνε στην Ευρώπη. Μη φανταστείτε τίποτα κυριλέ, α πα πα. Περπατάνε κει μέσα στα χώματα και τα σπασμένα τσιμέντα μεταξύ σκουπιδιών, ποντικιών και κατσαρίδων και λένε ρε Μαχμούτ, ξέρω γω, αυτός ο ξάδερφός σου που μου'χες πει την προηγούμενη φορά που ξέρει έναν που κανονίζει ταξίδια στην Ευρώπη που είναι; Κάπως έτσι φτάνεις στον σωματέμπορο. Αυτός σου ζητάει ένα εξωφρενικό ποσό του τύπου 2000 δολλάρια ξέρω γω, κάτι σα να σου ζητάνε εσένα 40-50 χιλιάρικα. Ο ένας έτσι; Όχι τόσα λεφτά 2-3 μαζί. Ο ένας. Δεν ξέρω τι κάνουν, ψάχνουν, στήνουν κώλο, δουλεύουν 2 χρόνια, κλέβουν, τα βρίσκουν, τα δίνουν. Και κει ξεκινάει το ταξίδι. Που ήταν γεμάτο υποσχέσεις. Κοινώς ψέμματα. Γιατί ο σωματέμπορος τα λεφτά θέλει και αν ασχολείται με πορνεία ίσως και κορίτσια. Σε μια απλή περίπτωση, χέστηκε για το αν θα φτάσουν ποτέ εκεί που νομίζουν ότι θα φτάσουν αυτοί που θα ταξιδέψουν. Τους έχει πει φυσικά ότι τους περιμένει δουλειά, καλύτερη ζωή, τι ωραία λα λα λα. Και τους χώνει σε ένα φορτηγό κάτω από μαρούλια, πατάτες, σκουπίδια, δεν ξέρω. Κάνουν ένα φρικτό ταξίδι δεκάδων ημερών μηνών δεν ξέρω πόσο. Στη διαδρομή, παίζει να τους πιάσουν σε κάποια από τα σύνορα και αν δεν σκοτώσουν τους παράνομους -που νόμιζαν ότι είναι νόμιμη η μεταφορά τους- τους στέλνουν πίσω και μόλις έχασαν 2000 δολλάρια. Αυτή είναι η καλύτερη περίπτωση. Εννοείται ότι ποτέ και σε καμία περίπτωση δε θα βρεις το γνωστό του ξαδέρφου του Μαχμούτ να του ζητήσεις το λόγο. Ο οδηγός της νταλίκας, ας πούμε, που μεταφέρει τους μετανάστες, είναι ένας άσχετος που στην καλύτερη περίπτωση αν τους πιάσουν, θα αρχίσει να τρέχει μακριά από το φορτηγό.
Ας πούμε τώρα ότι προχωράει το ταξίδι μετά κόπων και βασάνων. Πιστεύει κανείς ότι έχουν φαγητό και νερό; Χαχα, κάτσε, περίμενε, ωραίο ήταν το αστείο. Ό,τι είχαν πάρει μαζί τους. Τους είπαν ότι το ταξίδι θα διαρκέσει 4 μέρες ξέρω γω. Πολύ ωραία. Φαντάζεστε ότι πήγαν στο σούπερ μάρκετ και ψώνισαν; Όχι. Πήραν ένα ξεροκόμματο ψωμί, θα το διαιρέσουμε στα 8 δια 4 εντάξει, καλά είναι. Έλα όμως που μπορεί, ας πούμε, να έχει γίνει μια κατολίσθηση παρακάτω, ένας βομβαρδισμός, ένας έλεγχος κάπου και το ταξίδι να γίνει 5,6,7, 10, 12 μέρες. Τότε αναμφίβολα, αρχίζουν και πεθαίνουν μέσα στην νταλίκα. Και κει τι έχουμε; Έχουμε μερικούς ζωντανούς και μερικούς νεκρούς ανάμεικτους σε ένα χώρο χωρίς παράθυρα, που χέζουν, κατουράνε εκεί μέσα και το μόνο που έχει κρατήσει τους ζωντανούς, ζωντανούς, είναι ότι ελπίζουν σε ένα καλύτερο μέλλον. Μη γελάτε, αυτό νομίζουν. Το πιο ωραίο απ' όλα είναι ότι παίζει μέσα στο φορτηγό να έχει πεθάνει η μάνα σου, το παιδί σου, η αδερφή σου και να τη βλέπεις δίπλα σου να σαπίζει νεκρή. Και φυσικά δεν παίζει να κάνεις φασαρία, να κλάψεις και τα σχετικά γιατί θα σε ακούσουν και τότε τέλος όλα.
Καλά μέχρι εδώ; Ωραία ε; Πάμε παρακάτω.
Στην ταινία έδειχνε λοιπόν, την ιστορία δύο αγοριών, αδερφών. Μαζί ταξίδεψαν σε ένα τέτοιο άθλιο φορτηγό από την Ασία στην Ευρώπη. Βουνά, θάλασσες, των παθών τους τον τάραχο. Στη διαδρομή, πέθαναν διάφοροι και μέσα σε αυτούς ο ένας αδερφός. Έμεινε ο μικρούλης μόνος του. Έκλαιγε βουβά και σε κάθε ανατάραξη του φορτηγού του ερχόταν ο πεθαμένος πάνω του. Γιατί μη φανταστείτε άπλα, άνεση και σεζλονγκ με χυμούς ανανά. Σε μια γωνία όλοι μαζί. Πείνα; Δίψα; Καλά. Και δε μπορείς να κλαις γιατί χάνεις κι άλλες δυνάμεις, κι άλλα υγρά. Κάποια στιγμή το φορτηγό σταμάτησε, μετά από ούτε ήξεραν πόσες μέρες, ώρες κλπ. Όταν είσαι σε ένα σκοτεινό κουτί χωρίς παράθυρα, κάποια στιγμή χάνεις το χρόνο, δεν ξέρεις ούτε τι ώρα είναι, ούτε τι μέρα, ούτε τίποτα. Περίμεναν. Και περίμεναν. Και περίμεναν. Δεν κουνιόταν το φορτηγό για πολύ χρόνο. Δεν ακουγόταν τίποτα. Κάποια στιγμή φώναξαν. Τίποτα. Φώναξαν πάλι. Τίποτα. Άρχισαν να φωνάζουν με όσοι δύναμη τους είχε απομείνει. Κάποια στιγμή κάποιος άνοιξε το φορτηγό το οποίο φυσικά κλείδωνε απ' έξω, όπως όλα. Ο οδηγός είχε φτάσει στην Αγγλία, τους είχε παρατήσει μέσα και είχε φύγει. Σε ένα πάρκνιγκ κάπου. Αυτό θα έκανε έτσι κι αλλιώς. Κάποιος τους άνοιξε. Άρχισαν να τρέχουν. Με τι δυνάμεις τώρα πάρε και κατάλαβε. Τυφλωμένοι από το φως, με ακαμψία, γύρευε. Είχε ειδοποιηθεί η αστυνομία εντωμεταξύ που άρχισε να τους κυνηγάει. Κάποιοι ξέφυγαν. Το αγοράκι ξέφυγε. Τελευταίο πλάνο ταινίας: το αγοράκι πουλάει χαρτομάντηλα στο δρόμο και το προγκίζουν.
Και τώρα, θέλω να ρωτήσω: αυτούς τους ανθρώπους μαχόμαστε; Αλήθεια; Τι; Δεν είναι πιστευτή η παραπάνω ιστορία; Εύχομαι να μη χρειαστεί να μεταναστεύσει κανείς πια σε αυτόν τον κόσμο και όλοι να είναι ευτυχισμένοι στον τόπο τους γιατί χώρος υπάρχει για όλους. Να μη χρειαστεί να δει κάποιος "άπιστος" αν είναι ή δεν είναι έτσι. Βοηθάει πολύ ξέρεις ένα απλό ταξίδι στην Ασία, βοηθάνε οι φωτογραφίες, βοηθάνε τα κείμενα, τα ντοκουμέντα, τα βιβλία, η ιστορία. Και γιατί όχι, να πας να ρωτήσεις έναν μετανάστη, τυχαία διάλεξε, και πες του: πως ήρθες εδώ; Να δούμε, θα σου απαντήσει "με την Emirates μέσω Μπαχρέιν, μείναμε σε ένα γαμάτο ξενοδοχείο κάτσε να σου πω"; Γιατί, πραγματικά το πιστεύω, αν δεις έστω και λίγο πόσο βαθιά υποφέρουν όσοι αναγκάζονται να παρατήσουν τα πάντα γιατί κάποιοι άλλοι τους έχουν κάνει το βίο αβιώτο, τότε αλήθεια θα τους δεις με μεγαλύτερη συμπάθεια. Δεν φταίνε αυτοί και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τους κυνηγάμε. Ψηλά πρέπει να στοχεύουμε. Όχι στα χαμηλά και στα πονεμένα. Αλλά στους κώλους που κάθονται σε μεταξωτά μαξιλάρια.